Toespraak Stop Wapenhandel bij protest tegen de NEDS wapenbeurs, aan de vooravond van een Raadsdebat, op de stoep van het gemeentehuis van Rotterdam
Op de wapenbeurs presenteren wapenbedrijven hun producten aan krijgsmachten uit de hele wereld. Veel van die bedrijven komen uit Nederland en relatief veel bedrijven zijn nieuw. De Nederlandse wapenindustrie groeit als kool. De omzet steeg tussen 2021 en 2025 van €4,7 miljard naar €10,2 miljard. Dat is meer dan een verdubbeling in 4 jaar. En dat is niet verrassend, want deze sector wordt enorm gestimuleerd door de overheid. Voor een looptijd van 4 jaar heeft de regering een bedrag van €1,15 miljard beschikbaar gesteld voor opbouw van militaire bedrijven en innovatieve militaire concepten. Dat is een subsidie, publiek geld voor private wapenbedrijven.
Een deel van dat geld gaat via universiteiten en hogescholen, die samen met de militaire industrie producten gaan ontwikkelen. Er is recent een convenant gesloten tussen het ministerie van Defensie en de vereniging van Universiteiten om deze samenwerking te versterken.
De Europese Unie stelt ook heel veel geld beschikbaar voor de wapenindustrie, onder meer €7,3 miljard in het Europees Defensiefonds waar bedrijven tot 100% van de onderzoeks- en ontwikkelingskosten kunnen laten financieren. Expliciet doel van deze financiering is dat de concurrentiepositie van Europa op de internationale wapenmarkt wordt versterken.
Maar hoe zit het dan met veiligheid? We moeten ons toch kunnen beschermen? Recent kwam in het nieuws dat Veilig Thuis €70 miljoen tekort komt om opvang te leveren voor mishandelde en verwaarloosde kinderen. Die €70 miljoen is minder dan de kosten van één F-35 gevechtsvliegtuig. Voor mishandelde kinderen levert een gevechtsvliegtuig geen veiligheid. Voor welke veiligheid willen we betalen? De Nederlandse defensiebegroting is de afgelopen jaren ruim verdubbeld van €11,4 miljard in 2020 naar 28,9 miljard in 2027. Een groot deel van dat bedrag gaat naar wapens en de wapenindustrie.
Onderdelen voor de F-35 worden overigens gemaakt door Fokker uit Papendrecht, en worden, via de VS geleverd aan Israël. Ook Fokker is aanwezig op de NEDS wapenbeurs,
Op de NEDS staan een aantal grote wapenproducenten, zoals Airbus en Thales, maar de Nederlandse militaire industrie bestaat vooral uit midden- en kleinbedrijven die zowel civiele als militaire producten maken. En de groei zit aan de militaire kant, civiele bedrijven worden steeds meer militair, want daar zit het geld. Deze bedrijven leveren geen complete wapens maar onderdelen van wapens, kleine maar stukjes essentiële, hoogtechnische bijdragen aan de grote bedrijven in de militaire industrie. Dat gaat dan bijvoorbeeld om fijnmetaalproducten, maar ook om software om wapensystemen aan te sturen.
Een grote groeimarkt is de drone-industrie, en dan vaak vergezeld met kunstmatige intelligentie. We weten uit Gaza wat een vreselijke gevolgen dat heeft in een oorlog. Denk bijvoorbeeld aan het Lavender programma waarbij, vrijwel zonder menselijke tussenkomst, op grond van algoritme wordt bepaald wie wordt beschoten of gebombardeerd. Het programma bestempelt zo’n beetje iedere volwassen man tot terrorist of Hamas-lid, en daarmee tot ‘legitiem’ doelwit.
Kunstmatige Intelligentie in oorlog is vreselijk en onmenselijk, zeker als het wordt gekoppeld aan onbemenste systemen, aan drones. Dat is de kant die de wapenproductie op gaat en en dat is wat ze straks op de NEDS wapenbeurs wordt aangeboden. De Nederlandse regering voert een beleid om de productie van drones en kunstmatige intelligentie te stimuleren om daar een marktaandeel te veroveren.
Veel mensen zijn bang dat Rusland ons zal aanvallen, veel mensen zijn bang voor oorlog. Ik ook. Maar ik ben niet specifiek bang voor Rusland. Ik vind Poetin een engerd, maar ik vind onze eigen heersers ook tamelijk eng. Ik vind Trump levensgevaarlijk, maar ik vind de leiders van de Europese Unie ook heel onverantwoordelijk en oorlogszuchtig. De Nederlandse minister van Defensie boezemt mij ook niet bijzonder veel vertrouwen in.
Dus ja, ik ben bang voor oorlog. En daarom sta ik hier. Want ik denk niet dat nog meer wapens in de handen van deze politieke leiders ons veiliger maken. Integendeel, wapenhandel maakt de wereld gevaarlijker. En daarom ben ik tegen de wapenbeurs.
Wendela de Vries